Pagina's

donderdag 13 december 2018

Julmys oftewel Zweedse kerstgezelligheid

Zweden zijn gek op kerst, althans de meesten. Het lijkt wel of het in hun bloed zit. In die drie jaar dat ik hier woon heb ik ontdekt dat overal wel het woordje kerst voor past. Er is geen ontkomen aan, vanaf 1 december barst de kerstbom. Ons gezin telt twee kerstfanaten, Lief en de man, de rest probeert leuk mee te doen. Dat meedoen gaat bijna vanzelf. Georganiseerde activiteieten zonder het woord jul zijn er in ons dorp vanaf 1 december niet meer te vinden. Tel daarbij op dat het om vier uur ´s middags al aardedonker is en je hebt het perfecte scenario om je mee te laten slepen door de kerstgekte.


Om drie uur 's middags gaat de zon achter de berg.

Wat! Helena, laat jij je meeslepen door de kerstgekte? Ja, volmondig ja. Buiten de kerstcadeaus om, daar schrijf ik nog wel een keer over, is de kersttijd hier verschrikkelijk oubollig en doorspekt met tradities uit de tijd dat commercie alleen bestond uit mond tot mond reclame. Volgens de oudere kinderen allemaal dodelijk SAAAAAAAI, maar voor mij de hemel op aarde. Allemaal overzichtelijk, zonder veel toeters en bellen.

Neem nou, Sint Lucia, het feest van het terugkerende licht, dat vandaag op 13 december gevierd wordt. Al vaker schreef ik over dit feest, zie hier, dat jaar in jaar uit hetzelfde blijft. Vorig jaar kwam er nog een Lucia worstje voorbij dat een bedrijf aan de man probeerde te brengen. Nooit meer iets van gehoord. Pfieuw, geen rare fratsen alstublieft.

Toch gaat er iets gebeuren vandaag bij de Luciaviering. Schreef ik vorig jaar nog hoe beladen de keuze voor Lucia kan zijn. Lucia is immers van oudsher een blank meisje en daar wordt ook steevast voor gekozen. Oei, dat is niet echt meer van deze tijd. Zie het een beetje als de zwarte pieten discussie in Nederland. De meningen zijn nogal verdeeld.
Met trots kan ik echter melden dat Lucia in ons dorp vanavond in de schooluitvoering gespeeld wordt door een jongen. Een jongen die met hart en ziel Lucia wilde zijn. Alle kinderen waren het er over eens, hij moest het worden.
En dat allemaal in ons kleine kneuterige plattelands gehucht. Daar ben ik best een beetje trots op.




(en nee, ik ben niet gestopt met bloggen ;-))

dinsdag 16 oktober 2018

Gewoon ´zijn`


Aaaaa, maandagochtend, wat is het lekker stil in het bos. Stil is misschien niet het juiste woord. De wind is er, die met de bladeren en bomen speelt. Een groep musjes zit elkaar kwetterend achterna, een beekje stroomt verderop. Mijn sloffende voeten op de grindweg, in die veel te grote laarzen. Zo nu en dan wat regendruppels die neerkomen op mijn jas.  Nee, stil is het niet en toch voelt het zo. Het voelt als,hier en nu. Niet meer en niet minder.


Elke ochtend loop ik dat zelfde rondje dat toch nooit hetzelfde is.  Ooit vond ik het nodig om altijd muziek te horen of anders geblabla van een podcast of luisterboek. Waarom weet ik eigenlijk niet.  Best vermoeiend, al beweren hele volkstammen dat het rustgevend is. Doe mij maar zo nu en dan even helemaal niets, die leegte van het hier en nu. Geen gezever over wat is geweest of wat ik al niet moet met wat gaat komen. Dat komt straks wel weer. Mag ik nu, alsjeblieft, even gewoon zijn en genieten van wat er is.






(Maar laten we eerlijk zijn, zo nu en dan schalt er ook wel eens het geluid van een grasmaaier, kettingzaag of bladblazer door het bos.  Vooral in het voorjaar en de zomer als de vakantiehuisjes bewoners er zijn. Heerlijk rustig is het nu in de herfst)


vrijdag 12 oktober 2018

De mysterieuze wereld van paddestoelen en zwammen


Altijd leuk als U., een dame uit de buurt, voorbij komt van haar rondje door het bos. Soms zit haar zoontje in haar kinderwagen en soms.....

U. was voorheen beroepsplukster. Ze is goed, heel goed. Loop je met haar door het bos, zit haar mand al vol voordat ik maar een paddestoel heb gespot. Het ligt niet aan mij, zegt haar man, hij heeft hetzelfde.  Hun vriezer zit helemaal vol met oogst en is genoeg voor een heel jaar elke dag paddestoel eten. Dat klinkt een beetje eentonig, elke dag, maar er zijn zoveel eetbare soorten te vinden in het bos, elk met hun eigen smaak en textuur.
Stensoppar, dezelfde familie als Karl Johan. Lekker!
Dat klinkt altijd zo gaaf, paddestoelen en zwammen plukken in het bos. Helaas kwam ik in Nederland nooit verder  dan eekhoorntjesbrood, die trouwens Karl Johan heet in Zweden. Al verschillende keren stond ik met een boek naast een exemplaar. Is het nu echt X , of toch Y ?Twijfel, twijfel, dan toch maar niet. Zo bleef het vorig jaar bij Karl Johan en de Kantarel, die niet zo moeilijk te verwarren zijn met iets anders. Je zult toch maar eens ziekjes worden van een verkeerde paddestoel. Soms word ik ongevraagd getrakteerd op een verhaal over een verkeerd geplukt exemplaar en een nacht lang op het toilet. Tijdens de vergadering van de wegvereniging laatst, werden er verhalen uitgewisseld over bijzondere soorten die in de buurt te vinden zijn, hoe ze smaken en te bewaren en last but not least hoeveel geld je er mee kunt verdienen. De gastvrouw showde nog even haar gedroogde voorraad van tientalle potten. Ik was zwaar onder de indruk.
(Elke grindweg in Zweden heeft een eigen  vereniging , bestaande uit bewoners aan de weg. De vereniging regelt zelf het onderhoud van de weg en zijweggetjes)

Geplukt door U. Dit zijn hele dure. Ben helaas de naam vergeten.
Toen U. een tijdje terug voorbij liep met een mandje , trok ik mijn stoute schoenen aan en rende achter haar aan. Zou ik misschien mee mogen,het bos in? Gelukkig, het mocht. In dat half uurtje, dat ik haar bij kon benen, heb ik honderuit gevraagd. Wat kun je eten, hoe maak je het klaar en hoe bewaar je welke soort. En passant werden ook nog, van alle soorten ,de kiloprijzen genoemd. Kijk, altijd handig om te weten ;-) .

Kantarellen en fÄrticka
Met behulp van U.en een paar boeken kan ik nu een aantal soorten zelf plukken. Toch twijfel ik soms en ga dan met mijn mandje naar U. Als een lerares met een rode pen corrigeert ze mijn werk. Ojoj, nej en tsss zijn de standaard uitdrukkingen wanneer er verkeerde exemplaren uit het mandje worden gevist.


Als dank en ruilmiddel, overlade ik U. met boontjes, gourgette en sla. Die durfde ik, zonder begeleiding te plukken en met een gerust hart uit te delen aan mijn juf. Die het trouwens zonder corrigerende bijgeluiden in ontvangst nam. Pfieuw, geslaagd! ;-)


Voor wie graag wat meer wil weten.





donderdag 11 oktober 2018

Zo kan het ook


ons schuurtje gezien vanaf het einde van de wei
Bij onze boerderij hoort een schuur. Een grote schuur. Een hele grote schuur. Een schuur van 400m2. Grappig detail is dat we afgelopen winter onze spullen niet binnen konden zetten omdat de schuur vol stond met meuk van de vorige eigenaar. Over dit rare feit een andere keer meer. Nu wil ik het graag hebben over die geweldige grote (hadden jullie al door dat de schuur  immens is ;-) ) schuur.

Ongeveer 100 jaar geleden gebouwd met hout achter uit het bos. Gemaakt met de hand en dan ook echt met de handjes, zonder electrische apparatuur. Hele boomstammen vind je terug in het geraamte  en geen plank is er precies recht. 
Het dak moet echt een hele klus zijn geweest. Met de hand gehakte pannen van leisteen. Die stenen kwamen hier 10 km verderop vandaan, uit de leisteengroeve. De spijkers die zijn gebruikt om de leien vast te zetten kwamen bij de spijkersmederij, 15 km verderop, vandaan. Bizar voor huidige begrippen, waar vrachtwagens bouwmaterialen leveren, weet ik veel waar vandaan. Om het nog maar eens niet te hebben over de tijd en lichamelijke arbeid die er bij kwam kijken. Daar kunnen wij ons toch niet echt meer een voorstelling van maken, toch?

Helaas, wat voor een noeste arbeid er ook ooit is ingestopt, de hele boerderij is de afgelopen 15 jaar verwaarloosd. De leien zijn los gaan zitten, er kwam water naar binnen dat niet weg kon en her en der is de boel gaan rotten. Eeuwig zonde.
Volgens de leien experts moet het hele dak vervangen. Alle leien moeten eraf
Gelukkig is de schuur nog niet helemaal verloren, maar het is wel echt tijd om de boel op te knappen. Nu kunnen de man en ik heel veel qua 'zelf doen' , maar nokbalken vervangen, verzakkingen opkrikken en 450 m2 dakplaat leggen is zelfs voor ons een beetje veel van het goede.

Na wat rondvragen en bellen vonden we een plaatselijk bouwbedrijf dat ons ging helpen. Helpen? Jaaaaa, we doen natuurlijk zoveel mogelijk zelf ;-)
Het weghalen van de leien is echt heel veel werk. Elke lei zit met spijkers vast op het dak en moet dus 1 voor 1 weggehaald worden. Een simpele klus, maar tijdrovend. Echt iets voor onze familie (de kinderen zagen dit anders, maar met wat lichte dwang...). 

In de zomer vakantie haalden we een deel van de leien van het dak.

Nog een deel van de leien ging er twee weken geleden af.

Glijbaan voor de leien

Als je goed kijkt zie je hoeveel spijkers er achter blijven.

Na 100 jaar wil er wel een mosje groeien.

Nog een mosje, omdat ik ze zo mooi vind.

Als de leien er af zijn, zitten de man en ik nog een dagje gezellig op het dak. Spijkers weg halen.
Zucht, kreun, steun. Wat een klus voor onze weke lichamen
Uiteindelijk haalden we ongeveer 1/3 van het dak en dichte de man een aantal gaten in het dak. Eerst gaat het slechtste deel eraf,voordat de winter begint. De rest komt volgend jaar. De leien komen niet terug op het dak. Het kost namelijk maanden om het dak weer te leggen. Geen optie voor ons. Er komt zwarte golfplaat voor terug.
Onder de platen ligt een waterdichte laag met daarop rachelhout.
Er staan heel wat oude schuren in de buurt. Veel zijn niet meer nodig omdat er nog maar weinig keuterboeren zijn en niet iedereeen  het geld heeftom een schuur te onderhouden.
Vaak blijft er niet veel meer over dan een ruine.

Ingestorte schuur aan onze weg.
Opknappen, de tijd zijn werk laten doen of.....
Afgelopen vrijdag was het opeens een drukte van belang bij een oude schuur schuin tegenover ons. Er werden leien van het dak gehaald, spullen naar buiten gesleept. Gaan ze die opknappen?
Schuur schuin tegenover ons
Zaterdagochtend, terwijl ik buiten aan het werk was, hoorde ik wel een heel vreemd geluid. Vuur!?
Dag schuur

Ja, zo kan het ook.
Eindresultaat
De fundering . Fier rechtop.